Zelfbedrog, de trukendoos van Mara

Dit is video 5 van de retraite van 11 t/m 15 maart 2020 in Cortils (B.).
Vorige video’s van deze retraite:

  1. Kracht van ontwaken
  2. Je diepste wens
  3. Hoe bewustzijn werkt
  4. Zen is nobele kost

Zelfonderzoek – of beoefening van de weg – is jezelf en de werkelijkheid steeds beter leren kennen. Je doorziet het dominante en eenzijdige profiel van zintuiglijkheid en ontdekt de kracht en het gezag van de geest als bepalende factor voor onze kwaliteit van menszijn.

Hoe meer ik vertrouwd raak met de aard van bewustzijn – onze ware aard – hoe duidelijker me wordt dat deze “substantie” geen particulier karakter heeft (niet mijn eigendom is) en dat die ook niet onderhevig is aan oorzaak en gevolg (niet geconditioneerd is). De kern van wat wij zijn is hartsbewustzijn, het onvoorwaardelijk werkzame, diep menselijke, pure potentieel van volheidsbeleving.

Maar mijn karmische conditionering maakt het me moeilijk dit te beseffen of zelfs maar te kunnen geloven. Oefenen is ruimte en tijd nemen om karma (maakbaarheid, illusie) te leren kennen aan de hand van mijn eigen functioneren; tegelijkertijd geeft het me de gelegenheid om oog te krijgen voor de diepere wetmatigheid van dharma (de realiteit, waarheid). Wie aan de slag gaat hiermee komt zichzelf tegen, eerst oppervlakkig en ruw en onschuldig, maar gaandeweg steeds centraler, kernachtige en confronterender.

Zelfonderzoek en spiritualiteit gaan uiteindelijk over onze identiteit, en op dit niveau gaat oefenen per saldo over leven en dood, over vals of echt, over boeddhaschap of egoïsme. Als laatste confrontatie met mezelf – en manifestatie van mijn dualisme – ga ik uiteindelijk oog krijgen voor zelfbedrog. Ik besef hoe alles wat ik doe of denk, inclusief zelfs de diverse spirituele initiatieven, in feite zelfzuchtig en geconditioneerd belangenspel is: niet echt authentieke, betrouwbare beleving, maar ontleende en ingevulde projecties.

Op dit punt begrijp je de corrumperende kracht van illusie en het wordt je ook duidelijk waarom er in het onderricht zoveel aandacht wordt gegeven aan de godheid Mara. Hij fungeert er als de personificatie van zelfbedrog en van alle lijden dat daaruit voortvloeit, tot en met ons onwaardige sterven als gevolg van de verkeerde identificatie met lichaam, zintuiglijkheid en wereld.

Maar bewaar ik het vertrouwen in de ware aard van de geest en geef ik gezag aan de woorden van betrouwbare leraren, dan kan ik dit inzicht juist benutten om des te grondiger de wijsheidsweg te bewandelen, des te dieper doordrongen van de noodzaak om de werkelijkheid ten volle te leren kennen en belichamen. Zo kan ik het edele karakter van de dharma in alles leren proeven.


Dowload-links naar gebruikte modellen:

– Tri-loka (of Tri-dhatu):
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/images/saha-2.png

– Mara’s vier doodsheden:
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/pages/vier-doodsheden.htm

– Conditioneringscyclus (samsara-kringloop):
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/pages/conditioneringscyclus.htm


Het is beter te sneuvelen in de strijd,
dan overwonnen te worden bij leven.

De legers van Mara [de dood] zijn talrijk:
geneugten, boosheid, honger en dorst, begeerte,
luiheid, angst, twijfel, hypocrisie en koppigheid,
gewin, eer, roem, zelfverheffing en misprijzing.
Wie geen held is, kan deze vijanden niet overwinnen.

Dit leger van jou, Mara, dat door de wereld,
inclusief de goden, niet te verslaan is,
dat zal ik met inzicht vernietigen,
als een ongebakken nap met een steen.

(Breet, J. de & Janssen, R.: De verzameling van korte teksten 1. Rotterdam 2002, p. 110)


WASEMING

Als huid en hart elkaar opent
kern en contour vergaan
doordanst levenswaseming vederlicht
Mara’s droeve waan.

(Bron: https://www.gedel.nl/oersteen/wissen/)


> Context en achtergrond geeft het boek Dharmium:
https://www.dharmium.nl

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Loflied op zazen (Hakuin)

Van nature zijn alle wezens Boeddha.
Als water en ijs: zonder water geen ijs.
Buiten ons, geen boeddha’s.

Zo nabij deze waarheid, zo ver gezocht.
Als erfgenamen van welvarende ouders
dolen wij over deze aarde behoeftig,
wervelend door de zes werelden.

Ons leed komt voort uit ego-verdwazing.
Onbestemd huizend in duister na duister,
hoe ontkom je aan de kringloop van leven en dood?

De ingang naar bevrijding is de echtheid van zazen,
het pure, onfeilbare Mahayana-traject.
Devotie, vereffening, grootmoedigheid,
talloze goede daden en de juiste levenshouding:
alles vindt zijn oorsprong in dit grondigst beleven.

Eén keer oprecht zitten zal het kwaad al verdrijven;
het zuivert ons karma en ruimt de obstakels.
Waar dan is het duister dat ons nog misleidt?
Hoezo ver verwijderd het pure lotusland?

Deze waarheid te horen, bescheiden en dankbaar,
te waarderen en aanvaarden, zijn wijsheid te beoefenen,
brengt onschatbare zegen en bergen verdienste.

Voor wie zo van binnenuit waarheid belichaamt
is het ware zelf een niet-zelf;
ons eigen zelf is een niet-zelf
dat ego en concepten overstijgt.

Geen onderscheid hier tussen oorzaak en gevolg.
Geen twee meer of drie, enkel rechtuit deze Weg.
Onze vorm nu blijkt een niet-vorm,
in komen en gaan zijn wij steevast thuis.

Ons denken nu blijkt een niet-denken,
ons dansen en zingen zijn de stem van de Dharma.
Grenzeloze ruimte, zo weids gevestigd!
Helder en vervullend, het maanlicht van wijsheid!

Wat is er buiten ons, ontbreekt er dan iets?
Nirvana toont zich nu voor je ogen.
De aarde die ons draagt is het pure lotusland
en dit reële lichaam hier is het lichaam van Boeddha.

Tekst en schildering: Hakuin, 1686-1769
Bron: http://www.thezensite.com/ZenTeachings/Translations/Song_of_Zazen.htm
Vertaling: Dharmoebe

◄║►

Yulu 18: Baizhang’s awareness

A zen teaching (yulu) from master Baizhang (8th century).

When facing the end, all are beautiful scenes appearing – according to what the mind likes, the most impressive are experienced first. If you do not do bad things right now, then at this time, facing death, there will be no unpleasant scenes. Even if there are any unpleasant scenes, they too will change into pleasant scenes.

If you fear that at the moment of death you will go mad with terror and fail to attain freedom, then you should first be free right now – then you’ll be all right. Right now is the cause; the moment of facing death is the result. Since there has been enlightenment in the past, there must also be enlightenment in the present.

If you can attain now and forever the single moment of present awareness, and this one moment of awareness is not governed by anything at all, whether existent, nonexistent, or whatever, then from past and present Buddha is just human, humans are just Buddhas.

Also this is meditational concentration – don’t use concentration to enter concentration, don’t use meditation to conceive of meditation, don’t use Buddha to search for Buddhahood. As it is said, “Reality does not seek reality, reality does not see reality, but finds its way naturally.” It is not attained by attainment; that is why bodhisattvas should thus be properly mindful, subsisting alone in the midst of things, composed, yet without knowledge of the fact of subsisting alone.

The nature of wisdom is such as it is of itself; it is not disposed by causes. It is also called the knot of substance, also the cluster of substance. It is not known by knowledge, not discerned by consciousness – it is entirely beyond mental calculation.

(Cleary, Thomas: Sayings and Doings of Pai-chang;
Ch’an Master of Great Wisdom. Los Angeles 1978, p. 44)

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Zen is nobele kost

Dit is video 4 van de retraite van 11 t/m 15 maart 2020 in Cortils (B.).
Vorige video’s van deze retraite:

  1. Kracht van ontwaken
  2. Je diepste wens
  3. Hoe bewustzijn werkt

Institutionele besoignes en historische incidenten zijn ondergeschikt en relatief voor serieuze beoefenaars. De kern van het wijsheidsonderricht is overgeleverd door individuele leraren die ons op basis van hun eigen ervaring aansporen de volheid van leven te realiseren.

Zen is in essentie een Mahayana-school; daarom komen in de training ook steeds de belangrijkste elementen uit Boeddha’s leer aan de orde: ontwaken, de aard van onze geest, bodhisattvaschap.

afbeelding van Baizhang
Baizhang (720-814)

Deze korte video illustreert deze elementaire diepgang van Zen via fragmenten uit het onderricht van Baizhang, leraar van Huangbo en diens leerling Linji.
Zelfs deze Rinzai-traditie, die toch als rigoureus en vrijzinnig bekend staat, ontleent haar kracht en expressie aan het universele Mahayana-onderricht: de Weg werkelijk belichamen.

Je leert je boeddhanatuur te vertrouwen en te stoppen met ikje spelen:
• zwakke beoefenaars gebruiken het ‘onhaalbare’ onderricht (‘niet realistisch’) als excuus om hun eigen conditioneringen te blijven koesteren.
• serieuze beoefenaars gebruiken het ongrijpbare, grondig reële onderricht als redmiddel om zich te bevrijden uit de greep van conditionering.

Hieronder de tekst van het gebruikte fragment
(bron: Cleary, Thomas: Sayings and Doings of Pai-chang; Ch’an Master of Great Wisdom. Los Angeles 1978, p. 49-50):

Right now, if there is one who attains, his worth is equal to a universe. That is why I always urge everyone to unlock the depths of inherent reality; if the truth within you is profound, you can use virtue and knowledge like a noble employing menials.

A Buddha is just someone outside of bondage who comes back inside of bondage to be a Buddha in this way; he is someone beyond birth and death, just someone on the other side of mystic annihilation, but comes back to this shore to act thus as a Buddha. Neither humans nor apes can practice this. “Human” symbolizes the bodhisattvas of the highest, tenth stage; “ape” symbolizes ordinary people.

Reading the scriptures, studying the teachings, seeking all knowledge and understanding are not to be completely forbidden, but even if you can understand the teachings of the three vehicles, skillfully obtain pearl necklaces of adornment and get the cave of the thirty-two marks of greatness, if you seek Buddhahood you won’t find it. The teachings say that even those students who greedily cling to the canon of the lesser vehicle should not be approached, let alone self-accredited immoral monks and nominal saints. In the Scripture of the Great Decease they are categorized among the sixteen wrong modes of behavior, the same as hunters and fisherfolk who purposely kill for profit.

The universally equal branch of the great vehicle teachings is like ambrosia; it is also like poison – if you can digest it, it is like ambrosia, but if you can’t digest it, it is like poison. In reading scriptures and studying the teachings, if you do not understand their living and dead words, you will certainly not penetrate the meanings and expressions therein. Then in that case, not to read is best.

> Context en achtergrond geeft het boek Dharmium:
https://www.dharmium.nl

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Yulu 17: Huihai’s control

A zen teaching (yulu) from master Huihai (8th century).

Once a Taoist, happening to pass by, asked: ‘Is there anything in the world more marvellous than the forces of nature?’
M: ‘There is.’

Q: ‘And what is that?’
M: ‘The power of comprehending those natural forces.’

Q: ‘Is cosmic vitality the Way (Tao)?’
M: ‘Cosmic vitality is cosmic vitality. The Tao is the Tao.’

Q: ‘If so, they must be two different things?’
M: ‘That which knows does not proceed from two different persons.’

Q: ‘What is wrong and what is right?’
M: ‘Wrong is the mind that attends to externals; right is the mind that brings externals under control.’

(Blofeld, John: Zen teachings of instantanious awakening;
being the teaching of the Zen master Huihai. London 2007, p. 118)

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Suzuki roshi

zen leraar Shunryu Suzuki 1904-1971
Zenleraar Shunryu Suzuki, 1904-1971

“When your mind is calm enough, even in your pain,
you will find out many things.”

Bron: suzukiroshi.sfzc.org

» HIER audio-onderricht inclusief teksten (pdf) van Suzuki-roshi uit 1965.

◄║►

Yulu 16: Torei’s embrace

Posted on dharmium.nl, a teaching (yulu) from Torei Enji, 1721-1792, a disciple and successor of Hakuin.

The monks of our school do not know how to set the body at ease and be obedient to the Dharma. Nowadays they often mistake their uninteresting views for ‘Zen’. They do not peruse the sutras and treatises [shastra’s], but rather query why in a ‘special transmission outside the teachings’ sutras and treatises should be used.

In particular, they do not know that in a special transmission outside the teachings the teachings are never an impediment. Unless the special transmission outside the teachings can embrace the teachings, it is not the genuine special transmission outside the teachings.

Therefore, if the mirror is clear, there is no need to choose what images and objects to reflect. If no image appears, then the mirror is not yet completely clear. To reject images and obects is only productive of even more dust and dirt covering the mirror, and is not the seeing of the Great Way.

Indeed, the sutras have a profound meaning and purport. They point out the manifold obstacles to your seeing. Just because the seeing is not clear, one may end up disregarding the golden words of the Tathagata [Buddha] and fail to probe into the depth of those profound principles of the sutras.

(Torei, Enji: Discourse on the Inexhaustible Lamp of the Zen School.
London 1996, p. 301)

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►