Conditioneringscyclus (Yamada Mumon)

Portret van Yamada Mumon roshi
Yamada (Mumon) roshi

Zenleraar Yamada (Mumon) heeft het verloop van de twaalf schakels van de conditioneringscyclus (pratitya-samutpada) in één samenhangende formulering omschreven:

1. In spirituele of oorspronkelijke verblinding (onwetendheid – avidya)
2. ontwikkel je onbewuste activiteiten (motieven – samskara)
3. waaraan jij een individueel bestaan ontleent, te beginnen met de conceptie in een moederschoot (bewustzijn – vijnana).
4. Je mentale en stoffelijke faciliteiten genereren in de schoot de noodzakelijke substantie (namen en vormen – namarupa)
5. voor het functioneren van ogen, oren, neus, tong, lijf en brein (de zes ingangen – ayatana);
6. de verdere ontwikkeling daarvan faciliteert het beleven van de zintuiglijke wereld (contact – sparsha)
7. en het opnemen van uiteenlopende wereldse invloeden (verlangen naar welbevinden – vedana).
8. Je went eraan je te hechten aan externe objecten (egoïstische verlangens – trishna),
9. ze je toe te eigenen en er houvast in te vinden (grijpen – upadana);
10. het laat je een gevoel van bezit ervaren (wording – bhava).
11. Dit zijn de middelen waarmee je je fysieke bestaan ingaat (leven, geboorte – jati),
12. en waarmee je vervolgens dit bestaan doorloopt en beëindigt (ouderdom en sterven – jaramarana).

Even verderop traceert hij de oorzaak achterwaarts, net als Boeddha gedaan heeft:

• Waar komt het lijden van ouderdom en dood vandaan? Het komt voort uit het zelfontwaken van het leven.
• Waar komt het zelfontwaken van het leven vandaan? Vanuit een notie van eigendom.
• Waar komt de notie van eigendom vandaan? Door iets te verwerven.
• Waar komt iets verwerven vandaan? Van iets verlangen.
• Waarom verlangen we naar iets? Omdat we het zien.
• Waarom zien we het? Omdat we perceptie hebben.
• Waarom hebben we perceptie? Omdat we zijn uitgerust met zes zintuigen.
• Waarom zijn we uitgerust met zes zintuigen? Ze worden verleend in de baarmoeder van onze moeder.
• Waarom waren we in de baarmoeder van onze moeder? Omdat onze moeder ons heeft verwekt.
• Waarom zijn we verwekt? Door de acties van onze vader en moeder.
• Waarom doen onze ouders mee aan deze activiteiten? Door onbewust of onwetend instinct.

Model van de conditioneringscyclus
(klik op afbeelding voor print-versie)

Door op deze manier diep na te denken over de twaalf oorzaken gaan we de fundamentele bron van het lijden van ouderdom en dood begrijpen: het is ons niet-ontwaakte instinct, onze oorspronkelijke onwetendheid. Daarom is dit onbewuste, onwetende instinct, of oorspronkelijke onwetendheid, de wortel van karmische transmigratie.

Deze niet-ontwaakte staat geeft aanleiding tot verder niet-ontwaken, het in beweging zetten van cyclus na cyclus van onwetendheid, wil, bewustzijn, namen en vormen, de zes zintuigkanalen, sensaties, het verlangen naar plezier, grijpen, nemen en vasthouden, zijn of bestaan, geboorte, ouderdom en dood – keer op keer herhaald, terwijl we eindeloos door de duisternis van de zes bestaanssferen dwalen.

Bron: Yamada, Mumon (vertaling Norman Waddell):
Zen Master Hakuin’s Song of Zazen. Kyoto 2021, p. 64-66
Model: https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/

◄║►

Daoxin’s mystic fusion

A zen teaching (yulu) by Daoxin (580-651).

When mind of itself is peaceful and clean, then all that is needed is bold advance as if saving your head from burning. You must not slack off or get lazy. Try hard, try hard!

When beginners sit in meditation to contemplate mind: sit alone someplace. First straighten out your body and sit upright; let your robe be wide and your belt loose. Let your body relax: rub yourself down seven or eight times. Let the exhalations from the belly through the throat cease. Then you will find in abundance the purity, emptiness, and peace of inherent reality-nature.

When body and mind are properly attuned, when mind and spirit are at peace, then in deep mystic fusion, the breath is pure and cool. Slowly gather the mind until the path of the spirit is pure and sharp and the mindground is illumined and pure. As you perceive clearly and distinctly, inner and outer are empty and pure – this is the mind’s inherent nirvana. With this nirvana, the mind of the sages is manifest.

Though its real nature is formless, intent and proportion always remain. Thus, the profound luminous one never ends: it remains forever shining bright. This is called the buddha-nature, the enlightened real identity.

Those who see buddha-nature leave behind forever birth and death: they are called people who transcend the world. One who awakens to buddha-nature is called a bodhisattva.

Source:
Cleary, Jonathan C.: Zen dawn; early Zen texts from Tun Huang.
Boston 1986, p. 63

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Bassui’s inherent nature

A teaching (yulu) by Bassui (1327-1387).

Someone asked me: “If all existing form is possessed of the three poisons [greed, anger and delusion], who among buddhas, ancestors, saints, and wise men can escape them?”

I responded: “Just wake up to your own nature, and the three poisons will be transformed into obeying the precepts, meditation, and wisdom. The buddhas, ancestors, saints, and wise men have all seen into their nature. How could they commit any sins?”

Another person asked me: “A person who sees into his own nature transforms the three poisons into obeying precepts, meditation, and wisdom. How can one who suffers from the mind-sickness of deluded viewpoint be cured?”

I responded: “Seeing into your own nature is the one medicine for all diseases [of the mind]. There is no need for any other treatment. As I said before, that which knows the one who plays with reflections is the origin of all buddhas. One’s Buddha-nature is like the jewel-sword of the Vajra King, causing instant death to whomever it touches. It’s like a blazing fire taking the lives of all who come near.

If you see into your own nature even once, you will immediately sunder the ties of countless years of deluded karmic consciousness and lingering habits, as ice placed over a burning fire will instantly disappear. At this time you will not even have a view of the Buddha or the Dharma, much less any mind-sickness.

The reason all delusions resulting from karmic hindrances and various discriminating thoughts and ideas are not erased, is that you aren’t aware of your true inherent nature. Hoping to avoid countless transmigrations while not having realized your inherent nature is like trying to stop water from boiling without removing the burning firewood [below it]. It makes no sense.”

Source:
Braverman, Arthur: Mud and water; the collected teachings of zen master Bassui.
Boston 2002, p. 204-205

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Bodhidharma’s way

A teaching (yulu) by Bodhidharma (fifth century), founding teacher of the zen tradition.

Een (engelstalige) onderrichting van Bodhidharma (5e eeuw), een leraar die beschouwd wordt als grondlegger van de zentraditie.
Zijn woorden, verwijzend naar diverse soetra’s (o.a. de Vimalakirti soetra), passen naadloos in de Mahayana-wijsheid van bodhisattvaschap.

Posted on https://www.dharmium.nl,
a zen teaching (yulu) by Bodhidharma, founding teacher of the zen tradition.

There are many avenues for entering the Way, but essentially they all are of two kinds:
A. entering through the principle,
B. and entering through practice.

ad A. “Entering through the Principle” is awakening to the essential by means of the teachings. It requires a profound trust that all living beings, both enlightened and ordinary, share the same true nature, which is obscured and unseen due only to mistaken perception. If you turn from the false to the true, dwelling steadily in wall contemplation, there is no self or other, and ordinary people and sages are one and the same. You abide unmoving and unwavering, never again confused by written teachings. Complete, ineffable accord with the principle is without discrimination, still, effortless.
This is called entering through the principle.

ad B. “Entering through the practice” refers to four all-encompassing practices:

  1. the practice of requiting animosity,
  2. the practice of accepting one’s circumstances,
  3. the practice of craving nothing,
  4. the practice of accord with the Dharma.

What is the practice of requiting animosity?
When experiencing suffering, a practitioner of the Way should reflect: “For innumerable eons, I have preferred the superficial to the fundamental, drifting through various states of existence, creating much animosity and hatred, bringing endless harm and discord. Though I have done nothing wrong in this life, I am reaping the natural consequences of past offenses, my evil karma. It is not meted out by some heavenly agency. I accept it patiently and with contentment, utterly without animosity or complaint.” A sutra says, “When you encounter suffering, do not be distressed. Why? Because your consciousness opens up to the fundamental.” Cultivating this attitude, you are in accord with the principle, advancing on the path through the experience of animosity.
Thus it is called the practice of requiting animosity.

Second is the practice of accepting circumstances.
Living beings, having no [fixed] self, are entirely shaped by the impact of circumstances. Both suffering and pleasure are produced by circumstances. If you experience such positive rewards as wealth and fame, this results from past causes. You receive the benefits now, but as soon as these circumstances are played out, it will be over. Why should you celebrate? Success and failure depend on circumstances, while the Mind does not gain or lose. Not being moved even by the winds of good fortune is ineffable accord with the Way.
Thus it is called the practice of accepting one’s circumstances.

Third is the practice of craving nothing.
The various sorts of longing and attachment that people experience in their unending ignorance are regarded as craving. The wise awaken to the truth going with the principle rather than with conventional ideas. Peaceful at heart, with nothing to do, they change in accord with the seasons. All existence lacking substance, they desire nothing. [They know that] the goddesses of good and bad fortune always travel as a pair and that the Triple World, where you have lived so long, is like a burning house. Suffering inevitably comes with having a body – who can find peace? If you understand this fully, you quit all thoughts of other states of being, no longer crave them. A sutra says, “To crave is to suffer; to crave nothing is bliss.”
Thus we understand clearly that craving nothing is the true practice of the Way.

Fourth is the practice of accord with the Dharma.
The principle of essential purity is the Dharma. Under this principle, all form is without substance, undefilable and without attachment, neither “this” nor “that”. The Vimalakirti Sutra says, “In this Dharma, there are no living beings because it transcends the defiling [concept] of ‘living beings.’ In this Dharma, there is no self because it transcends the defiling [concept] of ‘self.'” When the wise embrace and understand this principle, they are practicing accord with the Dharma. Since in the Dharma there is fundamentall nothing to withhold, [the wise] practice generosity, giving their bodies, lives, and possessions without any regret in their minds. Fully understanding the emptiness of giver, gift, and recipient, they do not fall into bias or attachment. Ridding themselves of all defilements, they aid in the liberation of living beings without grasping at appearances. In this way they benefit themselves and others both, gracing the way of enlightenment. In the same fashion, they practice the other five perfections. To eliminate false thinking in practicing the six perfections means having no thought of practicing them.
This is practicing accord with the Dharma.

Source:
Foster, Nelson & Shoemaker, Jack:
The roaring stream; a new Zen reader. Hopewell 1996, p. 3-5

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Song of zazen (Hakuin)

A zen teaching (yulu) from master Hakuin (1686-1769).

From the beginning all beings are Buddha.
Like water and ice, without water no ice,
Outside us no Buddhas.
How near the truth, yet how far we seek,
Like one in water crying “I thirst.”
Like a child of rich birth
wand’ring poor on this earth,
we endlessly circle the six worlds.
The cause of our sorrow is ego delusion.
From dark path to dark path we’ve wandered in darkness,
How can we be free from the wheel of samsara [birth and death]?

The gateway to freedom is zazen samadhi,
beyond exultation, beyond all our praises,
the pure Mahayana.
Observing the precepts, repentance and giving,
the countless good deeds and the way of right living
all come from zazen.
Thus one true samadhi extinguishes evils;
it purifies karma, dissolving obstructions.
Then where are the dark paths to lead us astray?
The pure lotus land is not far away.
Hearing this truth, heart humble and grateful,
to praise and embrace it, to practice its wisdom,
brings unending blessings, brings mountains of merit.

But if we turn inward and prove our True-nature,
that True-self is no-self,
our own Self is no-self,
we go beyond ego and past clever words.
Then the gate to the oneness of cause and
effect is thrown open.
Not two and not three, straight ahead runs the Way.
Our form now being no-form,
in coming and going we never leave home.
Our thought now being no-thought,
our dancing and songs are the voice of the Dharma.
How vast is the heaven of boundless samadhi!
How bright and transparent the moonlight of wisdom!
What is there outside us, what is there we lack?
Nirvana is openly shown to our eyes.
This earth where we stand is the pure lotus land,
And this very body, the body of Buddha.

Tekst: Hakuin (1686-1769)
Bron:
McDaniel, Richard Bryan: Zen Masters of Japan;
The Second Step East. Clarendon 2014, p. 248-250;
en The zensite.
HIER nederlandse vertaling, met schildering en audio

> Nieuw boek van zenmeester Yamada Mumon:
Zen Master Hakuin’s Song of Zazen

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Het wensjuweel

bodhisattva Avalokiteshvara
Bodhisattva Avalokiteshvara, met wensjuweel (cintamani) in de handen.

In een wereldse dynamiek die ons dag-in-dag-uit verpakt in zintuiglijk welbevinden vindt ieder van ons ooit een van de schaarse ingangen naar wijsheid. Een hart dat rijp is voor innerlijke kwaliteit zal geraakt worden door tijdloze waarheid.

Zolang wij niet innerlijk gloeien als een fonkelende edelsteen zullen gemis en onvervuldheid zich roeren, en wij zullen het risico lopen die pijn te gaan compenseren met wereldse elementen of met ik-cultivering.

Maar zodra je serieus beseft dat deze aanpak nooit echt vrede zal schenken, ga je onderzoeken of er een levenshouding mogelijk is waarin die condities getransformeerd kunnen worden.

Dit verlangen naar je ware aard en diepste bevrijding is een heilig, noodzakelijk element om de existentiële betovering van egoïsme en dualisme te kunnen overwinnen. Het schenkt ons de juiste visie, toewijding, geduld en doorzettingsvermogen – als rechtstreekse bloeiwijzen van dit centrale verlangen.

Voor bodhisattva’s fungeert Boeddha’s manier van leven als een betrouwbare referentie en een uitnodigend eindperspectief. Net als hij, scholen zij zich via eigen oefenervaring in het bevrijdend belichamen van menselijke geesteskwaliteit. Het oefenpad van de Boeddha ondersteunt ons in deze groei met zijn didactische materialen: studie, meditatie, expressie, werk, adviezen.

De bron van deze bezieling is bodhicitta: besef van ontwaken (citta = besef, verlangen; bodhi = ontwaken, verlichting). Elke beoefenaar kan aan den lijve ervaren hoe dit intrinsieke, universele besef of verlangen niet verschilt van zijn of haar eigen meest intieme, meest authentieke beleven. De kracht van die beleving noemen wij waarheidswerking, en de term ‘dharmium‘ verwijst hiernaar.

Eenmaal geopend, wordt de beoefenaar een bron van heilzame, bevrijdende en beschermende vermogens. Hoe helderder wij de realiteit beleven, hoe dierbaarder ons dit innerlijk potentieel wordt. Hoe beter ik mijn ware aard leer uitdrukken, hoe ruimer ik me open voor het onvoorwaardelijk belichamen ervan.

Bodhicitta, in zijn werkzame aspecten van wijsheid en mededogen, wordt in het klassieke onderricht gesymboliseerd door cintamani, het wensjuweel (mani = juweel, cinta = wens, verlangen). Cintamani is een element uit de Indische mythen dat ook in oude sprookjes is te vinden: een magische edelsteen die elke wens kan vervullen.

Je verbinden met de dharma schenkt verheldering en verbondenheid.
Dit is bijvoorbeeld te zien bij een afbeelding van bodhisattva Avalokiteshvara, wiens naam betekent: ‘De vorst die het lijden van de wereld ziet’. In zijn handen maakt hij het wensjuweel zichtbaar. Met dit gebaar gunt hij eenieder de bevrijdende kracht van ‘doodloos’ leven.

Avalokiteshvara zegt hiermee: “Wees gerust, je bent verzekerd: in alles is vervulling gaande. Realisatie is ten diepste bedoeld: elke vorm van verlangen is wezenlijk waarheidswerking.”

Is dit realiteit… of verbeelding?
Is het verlangen in mijn hart realiteit… of verbeelding?
Is mijn fysieke bestaan realiteit… of verbeelding?
Is mijn intuïtieve wijsheid realiteit… of verbeelding?
Is Boeddha’s onderricht realiteit… of verbeelding?

◄║►

Verse inspiratie (Yamada Mumon)

foto van Yamada Mumon roshi
Yamada Mumon roshi

In april van dit jaar is het boek ‘Zen Master Hakuin’s Song of Zazen‘ verschenen, een verzameling essays – oorspronkelijk geschreven als krantenartikelen – geschreven door Yamada Mumon (gest. 1988), een bekende zenleraar uit de Rinzai-school in de traditie van Hakuin.

Het boek is vertaald door Hakuin-kenner Norman Waddell. De artikelen zijn lichtjes gebaseerd op Hakuin’s ‘Lied van Zazen’ maar behandelen heel uiteenlopende aspecten van menszijn, steeds geïntegreerd in de achtergrond van de dharma.

De officiële pagina van de Japanse webwinkel werkt lastig voor niet-Japanners, ondanks het indrukwekkende Google Translate. Maar deze link (pdf) geeft goede bestelinstructies; jou wordt na bestelling via mail gevraagd welke van de 3 verzendingsopties je wilt kiezen – dat bepaalt mede de definitieve prijs. Totale kosten inclusief verzending (2e van 3 opties) bedragen circa € 32,-. Het boek is binnen enkele dagen binnen.

De term ‘zenjõ’ in de zin ‘How great is the zenjõ of the Mahayana!’ ( Japans: 夫れ摩詞桁の禅定は 称歎するに余りあり ) wordt in het boek zelf vertaald als ‘dhyana’. Waddell geeft in zijn oudere vertaling enkel ‘Oh, the zazen of the Mahayana!’ en de vertaling op diezelfde webpagina door de Zen Buddhist Order of Hsu Yun luidt ‘The gateway to freedom is zazen Samadhi’.

SONG OF ZAZEN

All beings from the first are Buddhas,
Having a kinship like water and ice;
There can be no ice apart from water,
No Buddhas apart from living beings.
Not knowing Buddha lies close at hand,
People vainly pursue him far away.
It’s like being in the middle of a lake
And continually crying out in thirst.
It’s no different from the rich man’s son
Quitting his home to wander in poverty.
The cause of your rebirth in the six ways
Lies in the dark paths of primal ignorance.
Leaving one darkness, you enter another,
Can you ever leave birth-and-death behind?
How great is the zenjõ of the Mahayana!
No amount of praise can exhaust its merits.
Charity, precepts, the other paramitas,
Nembutsu, repentance, ascetic practices,
And other worthy acts of a similar kind,
All have origins in meditation’s depths.
The merit of sitting even a single time
Cancels out measureless evil karma,
You will never enter the wrongful paths,
The Pure Land will never be far away!
If even once you can hear this Dharma
With a mind suffused with reverence,
And acclaim it and embrace it with joy,
The blessings you receive will see no end.
How much more so if you can turn within,
And see beyond doubt your own self-nature!
Your self-nature no other than no-nature,
Having nothing to do with foolish talk;
The nondual gate of cause and effect opens,
One way, not two or three, runs straight ahead;
Your form now assumes the form of no-form,
Coming or going you are in the same place;
Your every thought a thought of no-thought,
Your singing and dancing the Dharma’s voice.
How boundless the sky of unclouded samadhi!
How radiant and full the four wisdoms’ moon!
And since you now have nothing more to seek,
The peace of Nirvana reigns far and wide;
This very place is the land of lotus flowers,
Your body the body of Buddha himself.

» HIER recente Nederlandse vertaling van Hakuin’s tekst (incl. audio)

◄║►