Het wensjuweel

bodhisattva Avalokiteshvara
Bodhisattva Avalokiteshvara, met wensjuweel (cintamani) in de handen.

In een wereldse dynamiek die ons dag-in-dag-uit verpakt in zintuiglijk welbevinden vindt ieder van ons ooit een van de schaarse ingangen naar wijsheid. Een hart dat rijp is voor innerlijke kwaliteit zal geraakt worden door tijdloze waarheid.

Zolang wij niet innerlijk gloeien als een fonkelende edelsteen zullen gemis en onvervuldheid zich roeren, en wij zullen het risico lopen die pijn te gaan compenseren met wereldse elementen of met ik-cultivering.

Maar zodra je serieus beseft dat deze aanpak nooit echt vrede zal schenken, ga je onderzoeken of er een levenshouding mogelijk is waarin die condities getransformeerd kunnen worden.

Dit verlangen naar je ware aard en diepste bevrijding is een heilig, noodzakelijk element om de existentiële betovering van egoïsme en dualisme te kunnen overwinnen. Het schenkt ons de juiste visie, toewijding, geduld en doorzettingsvermogen – als rechtstreekse bloeiwijzen van dit centrale verlangen.

Voor bodhisattva’s fungeert Boeddha’s manier van leven als een betrouwbare referentie en een uitnodigend eindperspectief. Net als hij, scholen zij zich via eigen oefenervaring in het bevrijdend belichamen van menselijke geesteskwaliteit. Het oefenpad van de Boeddha ondersteunt ons in deze groei met zijn didactische materialen: studie, meditatie, expressie, werk, adviezen.

De bron van deze bezieling is bodhicitta: besef van ontwaken (citta = besef, verlangen; bodhi = ontwaken, verlichting). Elke beoefenaar kan aan den lijve ervaren hoe dit intrinsieke, universele besef of verlangen niet verschilt van zijn of haar eigen meest intieme, meest authentieke beleven. De kracht van die beleving noemen wij waarheidswerking, en de term ‘dharmium‘ verwijst hiernaar.

Eenmaal geopend, wordt de beoefenaar een bron van heilzame, bevrijdende en beschermende vermogens. Hoe helderder wij de realiteit beleven, hoe dierbaarder ons dit innerlijk potentieel wordt. Hoe beter ik mijn ware aard leer uitdrukken, hoe ruimer ik me open voor het onvoorwaardelijk belichamen ervan.

Bodhicitta, in zijn werkzame aspecten van wijsheid en mededogen, wordt in het klassieke onderricht gesymboliseerd door cintamani, het wensjuweel (mani = juweel, cinta = wens, verlangen). Cintamani is een element uit de Indische mythen dat ook in oude sprookjes is te vinden: een magische edelsteen die elke wens kan vervullen.

Je verbinden met de dharma schenkt verheldering en verbondenheid.
Dit is bijvoorbeeld te zien bij een afbeelding van bodhisattva Avalokiteshvara, wiens naam betekent: ‘De vorst die het lijden van de wereld ziet’. In zijn handen maakt hij het wensjuweel zichtbaar. Met dit gebaar gunt hij eenieder de bevrijdende kracht van ‘doodloos’ leven.

Avalokiteshvara zegt hiermee: “Wees gerust, je bent verzekerd: in alles is vervulling gaande. Realisatie is ten diepste bedoeld: elke vorm van verlangen is wezenlijk waarheidswerking.”

Is dit realiteit… of verbeelding?
Is het verlangen in mijn hart realiteit… of verbeelding?
Is mijn fysieke bestaan realiteit… of verbeelding?
Is mijn intuïtieve wijsheid realiteit… of verbeelding?
Is Boeddha’s onderricht realiteit… of verbeelding?

◄║►

Verse inspiratie (Yamada Mumon)

foto van Yamada Mumon roshi
Yamada Mumon roshi

In april van dit jaar is het boek ‘Zen Master Hakuin’s Song of Zazen‘ verschenen, een verzameling essays – oorspronkelijk geschreven als krantenartikelen – geschreven door Yamada Mumon (gest. 1988), een bekende zenleraar uit de Rinzai-school in de traditie van Hakuin.

Het boek is vertaald door Hakuin-kenner Norman Waddell. De artikelen zijn lichtjes gebaseerd op Hakuin’s ‘Lied van Zazen’ maar behandelen heel uiteenlopende aspecten van menszijn, steeds geïntegreerd in de achtergrond van de dharma.

De officiële pagina van de Japanse webwinkel werkt lastig voor niet-Japanners, ondanks het indrukwekkende Google Translate. Maar deze link (pdf) geeft goede bestelinstructies; jou wordt na bestelling via mail gevraagd welke van de 3 verzendingsopties je wilt kiezen – dat bepaalt mede de definitieve prijs. Totale kosten inclusief verzending (2e van 3 opties) bedragen circa € 32,-. Het boek is binnen enkele dagen binnen.

De term ‘zenjõ’ in de zin ‘How great is the zenjõ of the Mahayana!’ ( Japans: 夫れ摩詞桁の禅定は 称歎するに余りあり ) wordt in het boek zelf vertaald als ‘dhyana’. Waddell geeft in zijn oudere vertaling enkel ‘Oh, the zazen of the Mahayana!’ en de vertaling op diezelfde webpagina door de Zen Buddhist Order of Hsu Yun luidt ‘The gateway to freedom is zazen Samadhi’.

SONG OF ZAZEN

All beings from the first are Buddhas,
Having a kinship like water and ice;
There can be no ice apart from water,
No Buddhas apart from living beings.
Not knowing Buddha lies close at hand,
People vainly pursue him far away.
It’s like being in the middle of a lake
And continually crying out in thirst.
It’s no different from the rich man’s son
Quitting his home to wander in poverty.
The cause of your rebirth in the six ways
Lies in the dark paths of primal ignorance.
Leaving one darkness, you enter another,
Can you ever leave birth-and-death behind?
How great is the zenjõ of the Mahayana!
No amount of praise can exhaust its merits.
Charity, precepts, the other paramitas,
Nembutsu, repentance, ascetic practices,
And other worthy acts of a similar kind,
All have origins in meditation’s depths.
The merit of sitting even a single time
Cancels out measureless evil karma,
You will never enter the wrongful paths,
The Pure Land will never be far away!
If even once you can hear this Dharma
With a mind suffused with reverence,
And acclaim it and embrace it with joy,
The blessings you receive will see no end.
How much more so if you can turn within,
And see beyond doubt your own self-nature!
Your self-nature no other than no-nature,
Having nothing to do with foolish talk;
The nondual gate of cause and effect opens,
One way, not two or three, runs straight ahead;
Your form now assumes the form of no-form,
Coming or going you are in the same place;
Your every thought a thought of no-thought,
Your singing and dancing the Dharma’s voice.
How boundless the sky of unclouded samadhi!
How radiant and full the four wisdoms’ moon!
And since you now have nothing more to seek,
The peace of Nirvana reigns far and wide;
This very place is the land of lotus flowers,
Your body the body of Buddha himself.

» HIER recente Nederlandse vertaling van Hakuin’s tekst (incl. audio)

◄║►

Zelfbedrog, de trukendoos van Mara

Dit is video 5 van de retraite van 11 t/m 15 maart 2020 in Cortils (B.).
Video 1: https://youtu.be/a1nKw_ieDXE
Video 2: https://youtu.be/x-Q2nwg1MaY
Video 3: https://youtu.be/Nxz-_ND8AtY
Video 4: https://youtu.be/w6h-h7dQkCU

Zelfonderzoek – of beoefening van de weg – is jezelf en de werkelijkheid steeds beter leren kennen. Je doorziet het dominante en eenzijdige profiel van zintuiglijkheid en ontdekt de kracht en het gezag van de geest als bepalende factor voor onze kwaliteit van menszijn.

Hoe meer ik vertrouwd raak met de aard van bewustzijn – onze ware aard – hoe duidelijker me wordt dat deze “substantie” geen particulier karakter heeft (niet mijn eigendom is) en dat die ook niet onderhevig is aan oorzaak en gevolg (niet geconditioneerd is). De kern van wat wij zijn is hartsbewustzijn, het onvoorwaardelijk werkzame, diep menselijke, pure potentieel van volheidsbeleving.

Maar mijn karmische conditionering maakt het me moeilijk dit te beseffen of zelfs maar te kunnen geloven. Oefenen is ruimte en tijd nemen om karma (maakbaarheid, illusie) te leren kennen aan de hand van mijn eigen functioneren; tegelijkertijd geeft het me de gelegenheid om oog te krijgen voor de diepere wetmatigheid van dharma (de realiteit, waarheid). Wie aan de slag gaat hiermee komt zichzelf tegen, eerst oppervlakkig en ruw en onschuldig, maar gaandeweg steeds centraler, kernachtige en confronterender.

Zelfonderzoek en spiritualiteit gaan uiteindelijk over onze identiteit, en op dit niveau gaat oefenen per saldo over leven en dood, over vals of echt, over boeddhaschap of egoïsme. Als laatste confrontatie met mezelf – en manifestatie van mijn dualisme – ga ik uiteindelijk oog krijgen voor zelfbedrog. Ik besef hoe alles wat ik doe of denk, inclusief zelfs de diverse spirituele initiatieven, in feite zelfzuchtig en geconditioneerd belangenspel is: niet echt authentieke, betrouwbare beleving, maar ontleende en ingevulde projecties.

Op dit punt begrijp je de corrumperende kracht van illusie en het wordt je ook duidelijk waarom er in het onderricht zoveel aandacht wordt gegeven aan de godheid Mara. Hij fungeert er als de personificatie van zelfbedrog en van alle lijden dat daaruit voortvloeit, tot en met ons onwaardige sterven als gevolg van de verkeerde identificatie met lichaam, zintuiglijkheid en wereld.

Maar bewaar ik het vertrouwen in de ware aard van de geest en geef ik gezag aan de woorden van betrouwbare leraren, dan kan ik dit inzicht juist benutten om des te grondiger de wijsheidsweg te bewandelen, des te dieper doordrongen van de noodzaak om de werkelijkheid ten volle te leren kennen en belichamen. Zo kan ik het edele karakter van de dharma in alles leren proeven.


Dowload-links naar gebruikte modellen:

– Tri-loka (of Tri-dhatu):
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/images/saha-2.png

– Mara’s vier doodsheden:
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/pages/vier-doodsheden.htm

– Conditioneringscyclus (samsara-kringloop):
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/pages/conditioneringscyclus.htm


Het is beter te sneuvelen in de strijd,
dan overwonnen te worden bij leven.

De legers van Mara [de dood] zijn talrijk:
geneugten, boosheid, honger en dorst, begeerte,
luiheid, angst, twijfel, hypocrisie en koppigheid,
gewin, eer, roem, zelfverheffing en misprijzing.
Wie geen held is, kan deze vijanden niet overwinnen.

Dit leger van jou, Mara, dat door de wereld,
inclusief de goden, niet te verslaan is,
dat zal ik met inzicht vernietigen,
als een ongebakken nap met een steen.

(Breet, J. de & Janssen, R.: De verzameling van korte teksten 1. Rotterdam 2002, p. 110)


WASEMING

Als huid en hart elkaar opent
kern en contour vergaan
doordanst levenswaseming vederlicht
Mara’s droeve waan.

(Bron: https://www.gedel.nl/oersteen/wissen/)


> Context en achtergrond geeft het boek Dharmium:
https://www.dharmium.nl

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Loflied op zazen (Hakuin)

Van nature zijn alle wezens Boeddha.
Als water en ijs: zonder water geen ijs.
Buiten ons, geen boeddha’s.

Zo nabij deze waarheid, zo ver gezocht.
Als erfgenamen van welvarende ouders
dolen wij over deze aarde behoeftig,
wervelend door de zes werelden.

Ons leed komt voort uit ego-verdwazing.
Onbestemd huizend in duister na duister,
hoe ontkom je aan de kringloop van leven en dood?

De ingang naar bevrijding is de echtheid van zazen,
het pure, onfeilbare Mahayana-traject.
Devotie, vereffening, grootmoedigheid,
talloze goede daden en de juiste levenshouding:
alles vindt zijn oorsprong in dit grondigst beleven.

Eén keer oprecht zitten zal het kwaad al verdrijven;
het zuivert ons karma en ruimt de obstakels.
Waar dan is het duister dat ons nog misleidt?
Hoezo ver verwijderd het pure lotusland?

Deze waarheid te horen, bescheiden en dankbaar,
te waarderen en aanvaarden, zijn wijsheid te beoefenen,
brengt onschatbare zegen en bergen verdienste.

Voor wie zo van binnenuit waarheid belichaamt
is het ware zelf een niet-zelf;
ons eigen zelf is een niet-zelf
dat ego en concepten overstijgt.

Geen onderscheid hier tussen oorzaak en gevolg.
Geen twee meer of drie, enkel rechtuit deze Weg.
Onze vorm nu blijkt een niet-vorm,
in komen en gaan zijn wij steevast thuis.

Ons denken nu blijkt een niet-denken,
ons dansen en zingen zijn de stem van de Dharma.
Grenzeloze ruimte, zo weids gevestigd!
Helder en vervullend, het maanlicht van wijsheid!

Wat is er buiten ons, ontbreekt er dan iets?
Nirvana toont zich nu voor je ogen.
De aarde die ons draagt is het pure lotusland
en dit reële lichaam hier is het lichaam van Boeddha.

Tekst en schildering: Hakuin, 1686-1769
Bron: http://www.thezensite.com/ZenTeachings/Translations/Song_of_Zazen.htm
Vertaling: Dharmoebe

◄║►

Yulu 18: Baizhang’s awareness

A zen teaching (yulu) from master Baizhang (8th century).

When facing the end, all are beautiful scenes appearing – according to what the mind likes, the most impressive are experienced first. If you do not do bad things right now, then at this time, facing death, there will be no unpleasant scenes. Even if there are any unpleasant scenes, they too will change into pleasant scenes.

If you fear that at the moment of death you will go mad with terror and fail to attain freedom, then you should first be free right now – then you’ll be all right. Right now is the cause; the moment of facing death is the result. Since there has been enlightenment in the past, there must also be enlightenment in the present.

If you can attain now and forever the single moment of present awareness, and this one moment of awareness is not governed by anything at all, whether existent, nonexistent, or whatever, then from past and present Buddha is just human, humans are just Buddhas.

Also this is meditational concentration – don’t use concentration to enter concentration, don’t use meditation to conceive of meditation, don’t use Buddha to search for Buddhahood. As it is said, “Reality does not seek reality, reality does not see reality, but finds its way naturally.” It is not attained by attainment; that is why bodhisattvas should thus be properly mindful, subsisting alone in the midst of things, composed, yet without knowledge of the fact of subsisting alone.

The nature of wisdom is such as it is of itself; it is not disposed by causes. It is also called the knot of substance, also the cluster of substance. It is not known by knowledge, not discerned by consciousness – it is entirely beyond mental calculation.

(Cleary, Thomas: Sayings and Doings of Pai-chang;
Ch’an Master of Great Wisdom. Los Angeles 1978, p. 44)

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Zen is nobele kost

Dit is video 4 van de retraite van 11 t/m 15 maart 2020 in Cortils (B.).
Video 1: https://youtu.be/a1nKw_ieDXE
Video 2: https://youtu.be/x-Q2nwg1MaY
Video 3: https://youtu.be/Nxz-_ND8AtY

Institutionele besoignes en historische incidenten zijn ondergeschikt en relatief voor serieuze beoefenaars. De kern van het wijsheidsonderricht is overgeleverd door individuele leraren die ons op basis van hun eigen ervaring aansporen de volheid van leven te realiseren.

Zen is in essentie een Mahayana-school; daarom komen in de training ook steeds de belangrijkste elementen uit Boeddha’s leer aan de orde: ontwaken, de aard van onze geest, bodhisattvaschap.

afbeelding van Baizhang
Baizhang (720-814)

Deze korte video illustreert deze elementaire diepgang van Zen via fragmenten uit het onderricht van Baizhang, leraar van Huangbo en diens leerling Linji.
Zelfs deze Rinzai-traditie, die toch als rigoureus en vrijzinnig bekend staat, ontleent haar kracht en expressie aan het universele Mahayana-onderricht: de Weg werkelijk belichamen.

Je leert je boeddhanatuur te vertrouwen en te stoppen met ikje spelen:
• zwakke beoefenaars gebruiken het ‘onhaalbare’ onderricht (‘niet realistisch’) als excuus om hun eigen conditioneringen te blijven koesteren.
• serieuze beoefenaars gebruiken het ongrijpbare, grondig reële onderricht als redmiddel om zich te bevrijden uit de greep van conditionering.

Hieronder de tekst van het gebruikte fragment
(bron: Cleary, Thomas: Sayings and Doings of Pai-chang; Ch’an Master of Great Wisdom. Los Angeles 1978, p. 49-50):

Right now, if there is one who attains, his worth is equal to a universe. That is why I always urge everyone to unlock the depths of inherent reality; if the truth within you is profound, you can use virtue and knowledge like a noble employing menials.

A Buddha is just someone outside of bondage who comes back inside of bondage to be a Buddha in this way; he is someone beyond birth and death, just someone on the other side of mystic annihilation, but comes back to this shore to act thus as a Buddha. Neither humans nor apes can practice this. “Human” symbolizes the bodhisattvas of the highest, tenth stage; “ape” symbolizes ordinary people.

Reading the scriptures, studying the teachings, seeking all knowledge and understanding are not to be completely forbidden, but even if you can understand the teachings of the three vehicles, skillfully obtain pearl necklaces of adornment and get the cave of the thirty-two marks of greatness, if you seek Buddhahood you won’t find it. The teachings say that even those students who greedily cling to the canon of the lesser vehicle should not be approached, let alone self-accredited immoral monks and nominal saints. In the Scripture of the Great Decease they are categorized among the sixteen wrong modes of behavior, the same as hunters and fisherfolk who purposely kill for profit.

The universally equal branch of the great vehicle teachings is like ambrosia; it is also like poison – if you can digest it, it is like ambrosia, but if you can’t digest it, it is like poison. In reading scriptures and studying the teachings, if you do not understand their living and dead words, you will certainly not penetrate the meanings and expressions therein. Then in that case, not to read is best.

> Context en achtergrond geeft het boek Dharmium:
https://www.dharmium.nl

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Yulu 17: Huihai’s control

A zen teaching (yulu) from master Huihai (8th century).

Once a Taoist, happening to pass by, asked: ‘Is there anything in the world more marvellous than the forces of nature?’
M: ‘There is.’

Q: ‘And what is that?’
M: ‘The power of comprehending those natural forces.’

Q: ‘Is cosmic vitality the Way (Tao)?’
M: ‘Cosmic vitality is cosmic vitality. The Tao is the Tao.’

Q: ‘If so, they must be two different things?’
M: ‘That which knows does not proceed from two different persons.’

Q: ‘What is wrong and what is right?’
M: ‘Wrong is the mind that attends to externals; right is the mind that brings externals under control.’

(Blofeld, John: Zen teachings of instantanious awakening;
being the teaching of the Zen master Huihai. London 2007, p. 118)

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►