Moedige zelfcorrectie

Dit is video 7 van de retraite van 11 t/m 15 maart 2020 in Cortils (B.).

• video 1: https://youtu.be/a1nKw_ieDXE … “Kracht van ontwaken”
• video 2: https://youtu.be/x-Q2nwg1MaY … “Je diepste wens”
• video 3: https://youtu.be/Nxz-_ND8AtY … “Hoe bewustzijn werkt”
• video 4: https://youtu.be/w6h-h7dQkCU … “Zen is nobele kost”
• video 5: https://youtu.be/h3UAHxHUAAU … “Zelfbedrog, de trukendoos van Mara”
• video 6: https://youtu.be/qU5hadydo_0 … “Het echte werk”

[met dank aan deelnemer Roeland voor de toestemming om dit materiaal te gebruiken]

Om te kunnen leren en groeien naar een stabiel en edel menszijn moeten we het motief daartoe voelen, het verlangen om vrij te zijn, vrij van kleingeestig of bedrieglijk materiaal. Je moet je willen ontdoen van de buffers van het ik.

Zorg dat je in open aandacht opereert, niet wegdrijvend of afgeleid, en sluit aan bij je eigen authentieke hartsinteresse. Wees kien op ondermijnende commentaren in je geest, gegenereerd door oud, verkeerd begrepen karmisch spul.

Deze continue interne dialoog is de activiteit van onze ego-buffer (‘het alaya-rooster’); die stem moet je niet onachtzaam in je laten rondzingen maar bewust een plaats geven. Laat die commentator of souffleur jouw leerling worden zodat het ego op die manier andere perspectieven en houdingen leert honoreren.

We moeten ons ook bewust worden van de manier waarop karma (oorzaak-gevolg) concreet werkt elk moment, inclusief de ondermijnende, subtiele werking van suggestie, associatie, projectie. En datzelfde geldt voor de aangekoekte neigingen en ingesleten patronen van gemakzucht, ijdelheid, kwetsbaarheid, onverschilligheid, enzovoorts.

Weiger de verlokking van valse schijn, steeds opnieuw. De dagelijkse confrontatie met onze resterende onechtheid en onafheid werkt juist bevrijdend: door te zien hoe we onze ik-identiteit hebben gebouwd op invulling, houvast en illusie, zie je de fragiliteit en steriliteit ervan. Dit verheldert de problematische ervaringen in je leven. In plaats van geconditioneerd te blijven dromen krijg je oog voor je potentieel; in plaats van een misleid, verward of afhankelijk personage word je een edel, werkelijk vrij mens.

Zodra je conditionering (karma) voldoende in beeld hebt, ga je vanzelf enthousiast en geïnteresseerd aan de slag met het dharma-traject: visie ontwikkelen (wijsheid) en echtheid beoefenen (meditatie). Studie van leraren (bijv. Suzuki-roshi of mahayana-onderricht van Asanga) geeft ons de juiste context en leert ons de juiste houding; de soetra’s (Pali-tekst vertalingen van De Breet en Janssen) geven concerete informatie over hoe bevrijding in zijn werk gaat en schenken zicht op wetmatigheden

Maar blijf investeren in helder waarnemen en aandacht schenken. Hiermee leer je je zintuiglijke apparaat (skandha’s) grondig kennen. Is dit eenmaal doorzien, dan kun je de zintuigen, inclusief je brein, juist bevrijdend inzetten in plaats van begrenzend of verwarrend.

In de vrije staat van een bodhisattva, als bewuste beoefenaar van de weg, worden alle bronnen van vervreemding en uitschakeling gaandeweg opgelost. Vertrouwd raken met de dharma geeft je de duurzame kracht en het uitnodigend perspectief om concreet te gaan belichamen wat je in je hart zo lang al verlangt.


> Hier de link naar het in de video gebruikte model:
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/pages/functiecircuit.htm

> Context en achtergrond geeft het boek Dharmium:
https://www.dharmium.nl

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Bodhidharma’s way

A teaching (yulu) by Bodhidharma (fifth century), founding teacher of the zen tradition.

Een (engelstalige) onderrichting van Bodhidharma (5e eeuw), een leraar die beschouwd wordt als grondlegger van de zentraditie.
Zijn woorden, verwijzend naar diverse soetra’s (o.a. de Vimalakirti soetra), passen naadloos in de Mahayana-wijsheid van bodhisattvaschap.

Posted on https://www.dharmium.nl,
a zen teaching (yulu) by Bodhidharma, founding teacher of the zen tradition.

There are many avenues for entering the Way, but essentially they all are of two kinds:
A. entering through the principle,
B. and entering through practice.

ad A. “Entering through the Principle” is awakening to the essential by means of the teachings. It requires a profound trust that all living beings, both enlightened and ordinary, share the same true nature, which is obscured and unseen due only to mistaken perception. If you turn from the false to the true, dwelling steadily in wall contemplation, there is no self or other, and ordinary people and sages are one and the same. You abide unmoving and unwavering, never again confused by written teachings. Complete, ineffable accord with the principle is without discrimination, still, effortless.
This is called entering through the principle.

ad B. “Entering through the practice” refers to four all-encompassing practices:

  1. the practice of requiting animosity,
  2. the practice of accepting one’s circumstances,
  3. the practice of craving nothing,
  4. the practice of accord with the Dharma.

What is the practice of requiting animosity?
When experiencing suffering, a practitioner of the Way should reflect: “For innumerable eons, I have preferred the superficial to the fundamental, drifting through various states of existence, creating much animosity and hatred, bringing endless harm and discord. Though I have done nothing wrong in this life, I am reaping the natural consequences of past offenses, my evil karma. It is not meted out by some heavenly agency. I accept it patiently and with contentment, utterly without animosity or complaint.” A sutra says, “When you encounter suffering, do not be distressed. Why? Because your consciousness opens up to the fundamental.” Cultivating this attitude, you are in accord with the principle, advancing on the path through the experience of animosity.
Thus it is called the practice of requiting animosity.

Second is the practice of accepting circumstances.
Living beings, having no [fixed] self, are entirely shaped by the impact of circumstances. Both suffering and pleasure are produced by circumstances. If you experience such positive rewards as wealth and fame, this results from past causes. You receive the benefits now, but as soon as these circumstances are played out, it will be over. Why should you celebrate? Success and failure depend on circumstances, while the Mind does not gain or lose. Not being moved even by the winds of good fortune is ineffable accord with the Way.
Thus it is called the practice of accepting one’s circumstances.

Third is the practice of craving nothing.
The various sorts of longing and attachment that people experience in their unending ignorance are regarded as craving. The wise awaken to the truth going with the principle rather than with conventional ideas. Peaceful at heart, with nothing to do, they change in accord with the seasons. All existence lacking substance, they desire nothing. [They know that] the goddesses of good and bad fortune always travel as a pair and that the Triple World, where you have lived so long, is like a burning house. Suffering inevitably comes with having a body – who can find peace? If you understand this fully, you quit all thoughts of other states of being, no longer crave them. A sutra says, “To crave is to suffer; to crave nothing is bliss.”
Thus we understand clearly that craving nothing is the true practice of the Way.

Fourth is the practice of accord with the Dharma.
The principle of essential purity is the Dharma. Under this principle, all form is without substance, undefilable and without attachment, neither “this” nor “that”. The Vimalakirti Sutra says, “In this Dharma, there are no living beings because it transcends the defiling [concept] of ‘living beings.’ In this Dharma, there is no self because it transcends the defiling [concept] of ‘self.'” When the wise embrace and understand this principle, they are practicing accord with the Dharma. Since in the Dharma there is fundamentall nothing to withhold, [the wise] practice generosity, giving their bodies, lives, and possessions without any regret in their minds. Fully understanding the emptiness of giver, gift, and recipient, they do not fall into bias or attachment. Ridding themselves of all defilements, they aid in the liberation of living beings without grasping at appearances. In this way they benefit themselves and others both, gracing the way of enlightenment. In the same fashion, they practice the other five perfections. To eliminate false thinking in practicing the six perfections means having no thought of practicing them.
This is practicing accord with the Dharma.

Source:
Foster, Nelson & Shoemaker, Jack:
The roaring stream; a new Zen reader. Hopewell 1996, p. 3-5

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Het echte werk

Dit is video 6 van de retraite van 11 t/m 15 maart 2020 in Cortils (B.).
Video 1: https://youtu.be/a1nKw_ieDXE
Video 2: https://youtu.be/x-Q2nwg1MaY
Video 3: https://youtu.be/Nxz-_ND8AtY
Video 4: https://youtu.be/w6h-h7dQkCU
Video 5: https://youtu.be/h3UAHxHUAAU

Wees niet bang, noch voor jezelf, noch voor het leven; het leven is zichzelf toch ook niet vijandig gezind? Het regenereert en revitaliseert en transformeert zich voortdurend. Zelfs de dood is een onderdeel van deze levenskracht.

Ons bestaan is ingebed in een fundamentele, dat wil zeggen, diep reële goedheid. Deze grondkwaliteit vanwaaruit ook alle leraren opereren, behoedt en bemoedigt ons in onze menselijke groei. Zonder die betrouwbare context zouden we verloren zijn.

KOAN

Wees niet bang
niks gaat gebeuren

wat waar is
gebeurt allang.

Een wijze beoefenaar verbindt zich met die universele wetmatigheid van ons bestaan. Wie kwaliteit zoekt heeft weinig aan illusies. Dit geldt niet alleen voor wereldse zaken zoals gezondheid, relaties of werk, maar ook voor ons innerlijk.

Illusies doen per saldo pijn, zoals dat ook in het verleden is gebeurd: onze huidige onafheid is het resultaat van onbetrouwbare of misleide keuzes en handelingen. Ons ego is de optelsom van talloze illusies.

Dat we überhaupt een ik-idee zouden moeten hanteren of koesteren is op zich al een illusie. Het leven zelf verzorgt, ademt en beweegt ons elk moment, van geboorte tot en met sterven. Wat doen wij in feite veel meer dan verwonderd toekijken, vooraf willekeurig projecterend en achteraf bescheiden constaterend dat er alle reden is voor verbijstering?

Hoe meer je in de directheid en volheid van het moment gaat leven hoe duidelijker en intiemer je de werking van het leven gewaarwordt. Meditatie helpt hierbij natuurlijk, maar ook eerlijke reflectie en studie van wijsheidsonderricht:

  • we hebben visie nodig als inspiratie en perspectief voor onze praktijk,
  • en oefenpraktijk wekt ons potentieel aan interesse en leervermogen.

Is jou de werkelijkheid iets waard? Voel je de uitnodiging om jouw leven op basis van intuïtieve wijsheid te laten koersen? Begin dan met eerlijk je karmische conditioneringen te zien en te aanvaarden. Dit schenkt je de rustige, stabiele basis om alles op te lossen.

Voor dat laatste – het oplossen van condities, en het wennen aan onvoorwaardelijkheid – kunnen we dagelijks terecht bij de twee bronnen die fungeren als onze geestelijke vader en moeder: de context van het onderricht van leraren, en de authentieke hartsbedoeling die voelbaar wordt in meditatie.

Wie gezag geeft aan die twee bronnen, die beide uit hetzelfde oceanische hartsbewustzijn stromen, kan erop vertrouwen dat dharmium (waarheidswerking) zijn bevrijdend werk zal doen.

(Bron gedichttekst: Gedel.nl)

Zie ook:
https://www.dharmium.nl/wiswerk/
https://www.milinda-uitgevers.nl/asoka/boek/3486/dharmium


> Context en achtergrond geeft het boek Dharmium:
https://www.dharmium.nl

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Song of zazen (Hakuin)

A zen teaching (yulu) from master Hakuin (1686-1769).

From the beginning all beings are Buddha.
Like water and ice, without water no ice,
Outside us no Buddhas.
How near the truth, yet how far we seek,
Like one in water crying “I thirst.”
Like a child of rich birth
wand’ring poor on this earth,
we endlessly circle the six worlds.
The cause of our sorrow is ego delusion.
From dark path to dark path we’ve wandered in darkness,
How can we be free from the wheel of samsara [birth and death]?

The gateway to freedom is zazen samadhi,
beyond exultation, beyond all our praises,
the pure Mahayana.
Observing the precepts, repentance and giving,
the countless good deeds and the way of right living
all come from zazen.
Thus one true samadhi extinguishes evils;
it purifies karma, dissolving obstructions.
Then where are the dark paths to lead us astray?
The pure lotus land is not far away.
Hearing this truth, heart humble and grateful,
to praise and embrace it, to practice its wisdom,
brings unending blessings, brings mountains of merit.

But if we turn inward and prove our True-nature,
that True-self is no-self,
our own Self is no-self,
we go beyond ego and past clever words.
Then the gate to the oneness of cause and
effect is thrown open.
Not two and not three, straight ahead runs the Way.
Our form now being no-form,
in coming and going we never leave home.
Our thought now being no-thought,
our dancing and songs are the voice of the Dharma.
How vast is the heaven of boundless samadhi!
How bright and transparent the moonlight of wisdom!
What is there outside us, what is there we lack?
Nirvana is openly shown to our eyes.
This earth where we stand is the pure lotus land,
And this very body, the body of Buddha.

Tekst: Hakuin (1686-1769)
Bron:
McDaniel, Richard Bryan: Zen Masters of Japan;
The Second Step East. Clarendon 2014, p. 248-250;
en The zensite.
HIER nederlandse vertaling, met schildering en audio

> Nieuw boek van zenmeester Yamada Mumon:
Zen Master Hakuin’s Song of Zazen

> Dit video-fragment is ook gepubliceerd
in de Yulu-serie op dharmium.nl

HIER alle Youtube-video’s

◄║►

Het wensjuweel

bodhisattva Avalokiteshvara
Bodhisattva Avalokiteshvara, met wensjuweel (cintamani) in de handen.

In een wereldse dynamiek die ons dag-in-dag-uit verpakt in zintuiglijk welbevinden vindt ieder van ons ooit een van de schaarse ingangen naar wijsheid. Een hart dat rijp is voor innerlijke kwaliteit zal geraakt worden door tijdloze waarheid.

Zolang wij niet innerlijk gloeien als een fonkelende edelsteen zullen gemis en onvervuldheid zich roeren, en wij zullen het risico lopen die pijn te gaan compenseren met wereldse elementen of met ik-cultivering.

Maar zodra je serieus beseft dat deze aanpak nooit echt vrede zal schenken, ga je onderzoeken of er een levenshouding mogelijk is waarin die condities getransformeerd kunnen worden.

Dit verlangen naar je ware aard en diepste bevrijding is een heilig, noodzakelijk element om de existentiële betovering van egoïsme en dualisme te kunnen overwinnen. Het schenkt ons de juiste visie, toewijding, geduld en doorzettingsvermogen – als rechtstreekse bloeiwijzen van dit centrale verlangen.

Voor bodhisattva’s fungeert Boeddha’s manier van leven als een betrouwbare referentie en een uitnodigend eindperspectief. Net als hij, scholen zij zich via eigen oefenervaring in het bevrijdend belichamen van menselijke geesteskwaliteit. Het oefenpad van de Boeddha ondersteunt ons in deze groei met zijn didactische materialen: studie, meditatie, expressie, werk, adviezen.

De bron van deze bezieling is bodhicitta: besef van ontwaken (citta = besef, verlangen; bodhi = ontwaken, verlichting). Elke beoefenaar kan aan den lijve ervaren hoe dit intrinsieke, universele besef of verlangen niet verschilt van zijn of haar eigen meest intieme, meest authentieke beleven. De kracht van die beleving noemen wij waarheidswerking, en de term ‘dharmium‘ verwijst hiernaar.

Eenmaal geopend, wordt de beoefenaar een bron van heilzame, bevrijdende en beschermende vermogens. Hoe helderder wij de realiteit beleven, hoe dierbaarder ons dit innerlijk potentieel wordt. Hoe beter ik mijn ware aard leer uitdrukken, hoe ruimer ik me open voor het onvoorwaardelijk belichamen ervan.

Bodhicitta, in zijn werkzame aspecten van wijsheid en mededogen, wordt in het klassieke onderricht gesymboliseerd door cintamani, het wensjuweel (mani = juweel, cinta = wens, verlangen). Cintamani is een element uit de Indische mythen dat ook in oude sprookjes is te vinden: een magische edelsteen die elke wens kan vervullen.

Je verbinden met de dharma schenkt verheldering en verbondenheid.
Dit is bijvoorbeeld te zien bij een afbeelding van bodhisattva Avalokiteshvara, wiens naam betekent: ‘De vorst die het lijden van de wereld ziet’. In zijn handen maakt hij het wensjuweel zichtbaar. Met dit gebaar gunt hij eenieder de bevrijdende kracht van ‘doodloos’ leven.

Avalokiteshvara zegt hiermee: “Wees gerust, je bent verzekerd: in alles is vervulling gaande. Realisatie is ten diepste bedoeld: elke vorm van verlangen is wezenlijk waarheidswerking.”

Is dit realiteit… of verbeelding?
Is het verlangen in mijn hart realiteit… of verbeelding?
Is mijn fysieke bestaan realiteit… of verbeelding?
Is mijn intuïtieve wijsheid realiteit… of verbeelding?
Is Boeddha’s onderricht realiteit… of verbeelding?

◄║►

Verse inspiratie (Yamada Mumon)

foto van Yamada Mumon roshi
Yamada Mumon roshi

In april van dit jaar is het boek ‘Zen Master Hakuin’s Song of Zazen‘ verschenen, een verzameling essays – oorspronkelijk geschreven als krantenartikelen – geschreven door Yamada Mumon (gest. 1988), een bekende zenleraar uit de Rinzai-school in de traditie van Hakuin.

Het boek is vertaald door Hakuin-kenner Norman Waddell. De artikelen zijn lichtjes gebaseerd op Hakuin’s ‘Lied van Zazen’ maar behandelen heel uiteenlopende aspecten van menszijn, steeds geïntegreerd in de achtergrond van de dharma.

De officiële pagina van de Japanse webwinkel werkt lastig voor niet-Japanners, ondanks het indrukwekkende Google Translate. Maar deze link (pdf) geeft goede bestelinstructies; jou wordt na bestelling via mail gevraagd welke van de 3 verzendingsopties je wilt kiezen – dat bepaalt mede de definitieve prijs. Totale kosten inclusief verzending (2e van 3 opties) bedragen circa € 32,-. Het boek is binnen enkele dagen binnen.

De term ‘zenjõ’ in de zin ‘How great is the zenjõ of the Mahayana!’ ( Japans: 夫れ摩詞桁の禅定は 称歎するに余りあり ) wordt in het boek zelf vertaald als ‘dhyana’. Waddell geeft in zijn oudere vertaling enkel ‘Oh, the zazen of the Mahayana!’ en de vertaling op diezelfde webpagina door de Zen Buddhist Order of Hsu Yun luidt ‘The gateway to freedom is zazen Samadhi’.

SONG OF ZAZEN

All beings from the first are Buddhas,
Having a kinship like water and ice;
There can be no ice apart from water,
No Buddhas apart from living beings.
Not knowing Buddha lies close at hand,
People vainly pursue him far away.
It’s like being in the middle of a lake
And continually crying out in thirst.
It’s no different from the rich man’s son
Quitting his home to wander in poverty.
The cause of your rebirth in the six ways
Lies in the dark paths of primal ignorance.
Leaving one darkness, you enter another,
Can you ever leave birth-and-death behind?
How great is the zenjõ of the Mahayana!
No amount of praise can exhaust its merits.
Charity, precepts, the other paramitas,
Nembutsu, repentance, ascetic practices,
And other worthy acts of a similar kind,
All have origins in meditation’s depths.
The merit of sitting even a single time
Cancels out measureless evil karma,
You will never enter the wrongful paths,
The Pure Land will never be far away!
If even once you can hear this Dharma
With a mind suffused with reverence,
And acclaim it and embrace it with joy,
The blessings you receive will see no end.
How much more so if you can turn within,
And see beyond doubt your own self-nature!
Your self-nature no other than no-nature,
Having nothing to do with foolish talk;
The nondual gate of cause and effect opens,
One way, not two or three, runs straight ahead;
Your form now assumes the form of no-form,
Coming or going you are in the same place;
Your every thought a thought of no-thought,
Your singing and dancing the Dharma’s voice.
How boundless the sky of unclouded samadhi!
How radiant and full the four wisdoms’ moon!
And since you now have nothing more to seek,
The peace of Nirvana reigns far and wide;
This very place is the land of lotus flowers,
Your body the body of Buddha himself.

» HIER recente Nederlandse vertaling van Hakuin’s tekst (incl. audio)

◄║►

Zelfbedrog, de trukendoos van Mara

Dit is video 5 van de retraite van 11 t/m 15 maart 2020 in Cortils (B.).
Video 1: https://youtu.be/a1nKw_ieDXE
Video 2: https://youtu.be/x-Q2nwg1MaY
Video 3: https://youtu.be/Nxz-_ND8AtY
Video 4: https://youtu.be/w6h-h7dQkCU

Zelfonderzoek – of beoefening van de weg – is jezelf en de werkelijkheid steeds beter leren kennen. Je doorziet het dominante en eenzijdige profiel van zintuiglijkheid en ontdekt de kracht en het gezag van de geest als bepalende factor voor onze kwaliteit van menszijn.

Hoe meer ik vertrouwd raak met de aard van bewustzijn – onze ware aard – hoe duidelijker me wordt dat deze “substantie” geen particulier karakter heeft (niet mijn eigendom is) en dat die ook niet onderhevig is aan oorzaak en gevolg (niet geconditioneerd is). De kern van wat wij zijn is hartsbewustzijn, het onvoorwaardelijk werkzame, diep menselijke, pure potentieel van volheidsbeleving.

Maar mijn karmische conditionering maakt het me moeilijk dit te beseffen of zelfs maar te kunnen geloven. Oefenen is ruimte en tijd nemen om karma (maakbaarheid, illusie) te leren kennen aan de hand van mijn eigen functioneren; tegelijkertijd geeft het me de gelegenheid om oog te krijgen voor de diepere wetmatigheid van dharma (de realiteit, waarheid). Wie aan de slag gaat hiermee komt zichzelf tegen, eerst oppervlakkig en ruw en onschuldig, maar gaandeweg steeds centraler, kernachtige en confronterender.

Zelfonderzoek en spiritualiteit gaan uiteindelijk over onze identiteit, en op dit niveau gaat oefenen per saldo over leven en dood, over vals of echt, over boeddhaschap of egoïsme. Als laatste confrontatie met mezelf – en manifestatie van mijn dualisme – ga ik uiteindelijk oog krijgen voor zelfbedrog. Ik besef hoe alles wat ik doe of denk, inclusief zelfs de diverse spirituele initiatieven, in feite zelfzuchtig en geconditioneerd belangenspel is: niet echt authentieke, betrouwbare beleving, maar ontleende en ingevulde projecties.

Op dit punt begrijp je de corrumperende kracht van illusie en het wordt je ook duidelijk waarom er in het onderricht zoveel aandacht wordt gegeven aan de godheid Mara. Hij fungeert er als de personificatie van zelfbedrog en van alle lijden dat daaruit voortvloeit, tot en met ons onwaardige sterven als gevolg van de verkeerde identificatie met lichaam, zintuiglijkheid en wereld.

Maar bewaar ik het vertrouwen in de ware aard van de geest en geef ik gezag aan de woorden van betrouwbare leraren, dan kan ik dit inzicht juist benutten om des te grondiger de wijsheidsweg te bewandelen, des te dieper doordrongen van de noodzaak om de werkelijkheid ten volle te leren kennen en belichamen. Zo kan ik het edele karakter van de dharma in alles leren proeven.


Dowload-links naar gebruikte modellen:

– Tri-loka (of Tri-dhatu):
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/images/saha-2.png

– Mara’s vier doodsheden:
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/pages/vier-doodsheden.htm

– Conditioneringscyclus (samsara-kringloop):
https://info.stiltij.nl/vervolg/modellen/pages/conditioneringscyclus.htm


Het is beter te sneuvelen in de strijd,
dan overwonnen te worden bij leven.

De legers van Mara [de dood] zijn talrijk:
geneugten, boosheid, honger en dorst, begeerte,
luiheid, angst, twijfel, hypocrisie en koppigheid,
gewin, eer, roem, zelfverheffing en misprijzing.
Wie geen held is, kan deze vijanden niet overwinnen.

Dit leger van jou, Mara, dat door de wereld,
inclusief de goden, niet te verslaan is,
dat zal ik met inzicht vernietigen,
als een ongebakken nap met een steen.

(Breet, J. de & Janssen, R.: De verzameling van korte teksten 1. Rotterdam 2002, p. 110)


WASEMING

Als huid en hart elkaar opent
kern en contour vergaan
doordanst levenswaseming vederlicht
Mara’s droeve waan.

(Bron: https://www.gedel.nl/oersteen/wissen/)


> Context en achtergrond geeft het boek Dharmium:
https://www.dharmium.nl

> Een overzicht van de impressies van deelnemers:
https://info.stiltij.nl/vervolg/meditatie/impressies/retraites/

HIER alle Youtube-video’s

◄║►